رژیم سم زدایی چیست؟

  • 6 دی 1399

امروزه در بسیاری از مجلات و وب‌سایت‌ها به‌طور گسترده‌ای شاهد تبلیغات رژیم سم ‌زدایی هستیم. انواع رژیم سم ‌زدایی ۳روزه و ۷‌روزه با وعده کاهش وزن، افزایش سلامت و سایر فواید وجود دارند. بیشترِ برنامه‌های رژیم سم ‌زدایی بر محدودیت چشمگیر کالریِ دریافتی و مصرف آب‌میوه‌ها و اسموتی‌ها استوارند؛ اما بر اساس اظهارات بسیاری از متخصصان تغذیه، رژیم‌های سم‌‌زدایی ریشه علمی ندارند و حتی ممکن است این رژیم‌های غذایی تأثیری معکوس داشته باشند و فرد را با اضافه‌وزن یا سوءتغذیه مواجه کنند. در این مطلب، با رژیم سم زدایی و تأثیر آن بر سلامت بیشتر آشنا می‌شویم.

رژیم سم ‌زدایی از کجا آمده است؟

ایده سم‌‌زدایی به هزاران سال قبل بازمی‌گردد. بر اساس برخی منابع، فرایند سم‌زدایی در دوران مصر باستان و در آیین‌های مذهبی سرخ‌پوستان آمریکایی دیده شده است. رهایی بدن از سموم و افزایش سلامتی ایده جذابی به نظر می‌آید؛ اما متأسفانه این نظریه از شواهد علمی قوی برخوردار نیست.

در علم پزشکی، اصطلاح «سم‌زدایی» نوعی فرایند است که در آن، بدن از الکل و داروها و سموم پاک می‌شود. درمان‌های سم‌زدایی در بیمارستان‌ و تحت‌نظر پزشک با استفاده از داروها یا سایر درمان‌ها انجام می‌شود. منتها نظریه رژیم سم ‌زدایی متفاوت است. بسیاری از این نظریه‌ها به رهایی بدن از سمومی اشاره دارند که در زندگی روزمره با آنها روبه‌رو می‌شویم.

این سموم بیشتر شامل حشره‌کش‌ها و آفت‌کش‌ها، آنتی‌بیوتیک‌ها، ترکیباتی شیمیایی حاصل از بسته‌بندی غذاها، شوینده‌ها، افزودنی‌های غذایی، فلزات سنگین، آلودگی‌های موجود در هوا، دارو و سیگار است.
بسیاری از برنامه‌های سم‌زدایی ادعای خروج این ضایعات از بدن را دارند که نتیجه‌شان افزایش انرژی، پوستی شفاف، کاهش وزن و سایر مزایاست. متأسفانه پژوهش‌های بالینیِ باکیفیت و مستقلی در حمایت از این ادعاها وجود ندارد.

مواد غذایی مؤثر در سم‌زدایی کدام‌اند؟

نوشیدنی‌ها و غذاهای هر رژیم سم ‌زدایی می‌تواند بسیار متفاوت باشد. نویسندگان یک مقاله پژوهشی، که در سال ۲۰۱۵ در مجله تغذیه و سوخت‌وساز (Journal of Nutrition and Metabolism) چاپ شد، برخی غذاهای مؤثر در سم‌زدایی بدن را معرفی کردند. از جملۀ این غذاها می‌توان به سیر، گریپ‌فروت، رزماری و انواع چای اشاره کرد. البته این پژوهشگران به این نکته هم اشاره کردند که افراد باید وعده غذایی خود را از پزشک مجرب دریافت کنند.
ناگفته نماند که هیچ دستورالعمل معیار و خاصی برای غذاهای مخصوص سم‌زدایی وجود ندارد، ولی برخی برنامه‌ها در میان مردم محبوب‌تر شده‌اند.
بیشترِ رژیم‌های سم‌زدایی بر کاهش غذاهای فراوری‌شده مانند کالباس‌، نان‌ها و پاستاهای فراوری‌شده، غذاهای محتوی شکر و سدیم اضافی تأکید دارند. بسیاری از برنامه‌های سم‌زدایی غذاهای مصرفی‌تان را محدود به میوه‌ها، سبزیجات و گوشت بدون چربی می‌کنند. همچنین بیشترِ برنامه‌های سم‌زدایی فقط به مصرف آب‌میوه و مصرف‌نکردن غذاهای جامد محدود می‌شوند. سالم‌ترین برنامه‌های سم‌‌زدایی اجازه می‌دهند شما غذاهای مختلف را از تمامی گروه‌های غذایی دریافت بکنید. این گروه‌های غذایی شامل این موارد است:

  • میوه‌ها؛
  • سبزیجات؛
  • غلات کامل؛
  • روغن‌های سالم؛
  • غذاهای پروتئینی؛
  • لبنیات بدون چربی یا کم‌چرب.

متأسفانه آن دسته از برنامه‌های سم‌زدایی که همه این گروه‌های غذایی را در خود جای می‌دهند چندان رایج نیستند.